على ابو الحسنى ( منذر )
107
فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )
ذهن صاحب عروه قوّت گرفت . بدينمنظور ، وى با يكى از ثروتمندان و نيكوكاران شهر بخارا ، حاج ميرزا نصر اللّه ( فرزند ميرزا اسد اللّه بخارى ) ، تماس گرفت و از او براى پى افكندن چنين مركزى استمداد كرد . حاج ميرزا نصر اللّه در نامهاى كه 22 شعبان 1322 به سيد نوشت ( و سرآغاز نامههاى مستمرّ بعدى ميان آن دو بود ) از اين امر استقبال كرد و ضمن اصرار بر پوشيده ماندن نام وى در اين اقدام نيك ، از سيد خواستار انتخاب مكانى مناسب در نجف گرديد تا كار احداث مدرسه را در آن به سرعت آغاز كند . انتخاب مكان موردنظر براى آن بناى عظيم در محيط محدود آن روز نجف ( كه در درون حصار قرار داشت ) آسان نبود و لذا بحثها و رايزنىهاى بسيارى را دربرداشت . به همين دليل نيز ، باوجود حاضر بودن پول براى خريد زمين ، انتخاب آن مدت زيادى زمان برد . سرانجام در اواخر ذى حجهء 1324 ق با خريدن چهارخانهء مجاور يكديگر ، محلّ مناسب براى بناى مدرسه گزينش و خريدارى شد و درپى آن ، معماران و مهندسان خبره - كه در رأس آنان حاج سعيد معمار ، برجستهترين معمار نجف در عصر اخير ، قرار داشت - تعيين شدند و كار احداث بنا زير نظر آنان در ابتداى سال 1325 ق با جدّيت تمام آغاز گرديد . نيمهء رمضان همان سال ، مقارن با تولد دومين امام معصوم شيعه و نياى سادات طباطبايى : حضرت امام حسن مجتبى عليه السّلام ، طلاب حجرههاى خويش در مدرسه را تحويل گرفتند . « 1 » كار بناى ساختمان ، البته ، هنوز به اتمام نرسيده بود و تنها پس از گذشت يك سال و نيم از افتتاح مدرسه ، يعنى در آغاز سال 1327 ق بود كه ، همهء كارهاى آن ، حتى تزيينات ظاهرى بنا ، به پايان رسيد . مادهء تاريخ زير نيز - كه ظاهرا جزئى از يك چكامهء بلند در ثناى مدرسه باشد - سروده شد و بر درب آن حك گرديد : ابتهج المصطفى و عترته * بذا و قالوا شيدت دعائمنا يا طالبى فقها و حكمتنا * دونكم هذه معالمنا مدارس الدين ارّخوا ( لكم * جدّدها للعلوم كاظمنا ) 1327
--> ( 1 ) . مادهء تاريخ مشهور مدرسه توسط آيت اللّه شيخ على مازندرانى : اسّسها بحر العلوم و التقى ، كه فوقا از آن ياد شد قاعدتا در همين زمان ( يعنى سال 1325 ق ) سروده شده است - ع . منذر .